Eerste waarneming van Franjestaart (Myotis nattererii) op Goeree-Overflakkee

Tijdens de laatste wintertelling van de bunkers op Goeree werd voor het eerst de aanwezigheid van een franjestaart vastgesteld op Goeree-Overflakkee. Hoewel de waarneming van deze vleermuizensoort enigszins verrassend is, past deze wel enigszins in een trend van het afgelopen decennium in het Nederlandse duingebied.


Op 25 januari 2011 werd de jaarlijkse telling uitgevoerd van een aantal bunkers in het duingebied van Goeree. De bunkers worden hier al ruim 15 jaar jaarlijks eenmaal geteld en onderzocht op de aanwezigheid van vleermuizen. Tot nu toe zijn op Goeree alleen watervleermuizen en grootoorvleermuizen in de bunkers aangetroffen.
In een kleine bunker langs de Oostdijkse Weg werd naast een gewone grootoorvleermuis voor het eerst een franjestaart in winterslaap aangetroffen.

Franjestaart_goeree_2012_km_DSC03260_Small

Het dier was weggekropen in een kleine holte en was daarom moeilijk te zien. We hebben toch een poging gewaagd het dier te fotograferen vanwege de documentatie waarde (zie foto). Op de foto is de relatief lange kleine oor te zien die diagnostisch is voor de franjestaart.

franjestaart goeree 2012 km dsc03259 small

Hoewel de waarneming nogal op zichzelf staat (in de duinen van Voorne en de Kapittelduinen tussen Hoek van Holland en Den Haag is de franjestaart tot op heden nog niet gevonden) zijn de afgelopen jaren wel een toenemend aantal waarnemingen gedaan op Schouwen. Hier is een groeiend aantal overwinteraars vastgesteld in de bunkers in het bos bij Burgh-Haamstede. Tijdens de laatste telling werden hier 21 exemplaren geteld.

Ook ten noorden van Den Haag is een groeiend aantal overwinterende franjestaarten vastgesteld in het duingebied in het afgelopen decennium. Momenteel overwinteren tussen Haarlem en Den Haag enkele tientallen franjestaarten. De toename verloopt echter langzaam.

Buiten het duingebied ontbreekt de franjestaart vrijwel helemaal in het westen en noorden van ons land. In het midden, oosten en zuiden van ons land is de soort vrij talrijk aanwezig en is ook sprake van een toename in de winterobjecten.
Voor het voorkomen in het zomerhalfjaar is de franjestaart afhankelijk van voldoende oude, dikke bomen met holten, gaten en spleten. De soort wordt daarom vaak in oude landgoedbossen aangetroffen.

Naast de franjestaart en grootoorvleermuis werden op Goeree ook nog een aantal watervleermuizen gevonden. In de bunkers op de Punt van Goeree werden nu weer 11 watervleermuizen gevonden na een dieptepunt van 6 dieren tijdens het vorige winterseizoen. Langs de Hofdijkse Weg werden 18 en 2 watervleermuizen gevonden en in de bunker van de Kwade Hoek ging het om 16 watervleermuizen. De bunker langs de dijk van de Preekhilpolder leverde helaas geen overwinterende vleermuizen meer op.

Mogelijk kan de franjestaart zich in de (nabije?) toekomst ook in het zomerhalfjaar vestigen in het binnenduingebied van Schouwen en Goeree, wanneer in het binnenduingebied voldoende oude bomen met holten aanwezig zijn. Het bos bij Burgh-Haamstede is misschien zelfs al in gebruik door een zomerkolonie. Op Goeree zal komende jaren blijken of de franjestaart een blijver is of dat het bij een eenmalige overwintering blijft. Nader onderzoek zal dit uitwijzen.


Kees Mostert